De spoorlijn
Nieuwerdiep (nu onderdeel van Den
Helder) - Amsterdam, bekend als
Staatslijn K, is 81 kilometer
lang en loopt vanaf
station Den Helder via Heerhugowaard,
Alkmaar, Uitgeest en
Zaandam naar Amsterdam. Deze lijn is
dubbelsporig en geëlektrificeerd.
De spoorlijn werd door de Staat der
Nederlanden aangelegd als Staatslijn K en is in
vier delen geopend. Het
eerste deel, dat tussen Nieuwerdiep (Den
Helder) en Alkmaar ligt, werd op 20
december 1865
geopend. Het laatste deel, dat tussen
Zaandam en Amsterdam ligt, werd geopend op
15 oktober 1878. Met de opening van het
laatste deel was de gehele lijn voltooid.
De lijn werd vanaf het begin (de opening
van het eerste deel) geëxploiteerd door
de HSM (Hollandse (IJzeren)
Spoorwegmaatschappij).
In 1889 werd de lijn verlengd vanaf
station Amsterdam Westerdok naar station
Amsterdam Centraal, dat op 15 oktober
1889 werd geopend.
In 1905 werd het tracé tussen Velsen
Zeeweg en Velsen Hoogovens verlegd.
In 1939
werd de exploitatie (en het eigendom) van
de lijn overgenomen door de NS
(Nederlandse Spoorwegen), die de lijn
nog steeds exploiteert.
In 1983 werd de Hemtunnel geopend.
Het tracé van en naar de Hemtunnel ,
het Hemtunneltracé, verliep vanaf
Zaandam en vanaf Amsterdam
Transformatorweg aansluiting. Door
de opening van de Hemtunnel kon de
Hembrug worden gesloopt. Het tracé
van de Hembrug, tussen Zaandam en
Amsterdam Westhaven, werd
later gesloten, waarna de Hembrug kon
worden gesloopt. Het tracé Amsterdam Westhaven -
Amsterdam Transformatorweg aansluiting wordt sinds 1983
beschouwd als zijlijn naar Amsterdam Westhaven.
De spoorlijn is momenteel nog steeds in
gebruik en is een belangrijke verbinding
tussen Amsterdam en het Noorden van de
provincie Noord-Holland. Er rijden zowel
stoptreinen als sneltreinen als
intercity's over deze lijn.
= open,
= gesloten)